28 oktober 2025
Financiële rode vlaggen die we vaak te laat zien
In de jaarrekening lijken de cijfers nog beheersbaar. Er is wat spanning op de liquiditeit, maar dat komt wel goed zodra de nieuwe financiering rond is. Het werkkapitaal staat onder druk, maar de verkoop trekt weer aan. De accountant hoort de verklaringen, ziet de cijfers en schuift het ongemak een kwartaal voor zich uit. Totdat het ineens wél urgent is.
Het is een bekend patroon. Bedrijven raken zelden van de ene dag op de andere in continuïteitsproblemen. De financiële signalen dienen zich vroeg aan, maar worden te vaak geïnterpreteerd als tijdelijke hobbels. Juist die onderschatting maakt ze gevaarlijk.
De rode vlaggen van COS 570
De Standaard Continuïteit (COS 570) benoemt een reeks gebeurtenissen of omstandigheden die de continuïteit van een onderneming in gevaar kunnen brengen. In het bijzonder wijst paragraaf A2 op financiële signalen die accountants alert zouden moeten maken:
- een negatief eigen vermogen of een structureel tekort aan werkkapitaal;
- leningen met een vaste looptijd die binnenkort aflopen zonder realistisch uitzicht op verlenging;
- een te sterke afhankelijkheid van kortlopende financiering voor langlopende activa;
- aanwijzingen dat financiers of leveranciers hun steun willen verminderen;
- negatieve operationele kasstromen, of een terugkerend tekort op de exploitatie;
- verslechterende financiële ratio’s, bijvoorbeeld solvabiliteit of current ratio;
- aanhoudende verliezen of een sterke waardedaling van activa;
- betalingsachterstanden of het niet naleven van convenanten;
- onmogelijkheid om nieuwe financiering aan te trekken.
Het zijn signalen die elk op zichzelf te verklaren lijken, maar die samen een patroon vormen. En juist dat patroon wordt vaak te laat onderkend.
Waarom accountants die signalen missen
De oorzaak ligt zelden bij vaktechniek, maar bij context. Veel accountants zien hun cliënten pas echt intensief rond de jaarafsluiting. Tegen die tijd ligt de nadruk op controlewerkzaamheden, niet op signalering of advisering. Bovendien zijn veel financiële problemen sluipend van aard. Een negatieve kasstroom over enkele maanden lijkt nog niet ernstig, zeker als er perspectief is op betere resultaten.
Daarnaast speelt psychologie een rol. De ondernemer wil geloven dat het tijdelijk is. De accountant wil niet de rol aannemen van doemdenker. En zo ontstaat stilzwijgend uitstelgedrag tot de bank de kredietlijn intrekt of de Belastingdienst een betalingsregeling beëindigt.
De kracht van structurele monitoring
Continuïteit vraagt om ritme. De accountantsrol verandert fundamenteel wanneer financiële signalen periodiek en systematisch worden besproken. Niet alleen bij controleklanten, maar ook bij samenstellingsopdrachten of adviesrelaties.
Een eenvoudig instrument kan al veel doen: een financiële stresstest per kwartaal. Drie kernvragen:
- Wat gebeurt er als de omzet 10% daalt?
- Hoe lang kan de onderneming lopende verplichtingen blijven voldoen zonder nieuwe financiering?
- Zijn er convenanten of zekerheden die bij kleine afwijkingen worden geraakt?
Deze vragen dwingen management én accountant om verder te kijken dan het heden. Ze maken zichtbaar hoe smal de marge soms is en waar het management te optimistisch rekent.
De managementreactie is cruciaal
COS 570 benadrukt dat de accountant niet alleen de cijfers beoordeelt, maar ook de reactie van het management op continuïteitsrisico’s. Hoe realistisch zijn hun plannen? Worden maatregelen genomen of slechts beloofd? Een nieuwe kredietlijn “in aanvraag” is geen zekerheid. En een begroting die alleen in het gunstige scenario sluit, verdient een reality check.
In deze fase is open communicatie essentieel. De accountant mag kritisch zijn, maar moet vooral ruimte bieden voor dialoog. Ondernemers hebben vaak wél een oplossing in gedachten, maar missen de financiële discipline om die goed door te rekenen of te onderbouwen richting financiers.
Wanneer een frisse blik helpt
Soms is dat het moment om een onafhankelijke derde te betrekken, niet omdat de accountant zijn rol niet goed vervult, maar juist omdat hij die professioneel afbakent. Een herstructureringsspecialist kan samen met het management de scenario’s doorrekenen, de financieringsstructuur herzien en toetsen of het bedrijf levensvatbaar blijft.
Bij Chapter11 zien we dat het effect van die vroege interventie enorm is. Een onderneming die nog net voldoende tijd en middelen heeft, kan de regie behouden: door schulden te herschikken, een akkoord met schuldeisers te sluiten of het businessmodel te verscherpen.
Wanneer die stap te laat wordt gezet, verschuift de dynamiek. Dan bepaalt niet langer de ondernemer, maar de financier of curator het speelveld.
Wat accountants kunnen doen
Voor accountants begint dit bij cultuur. Maak financiële continuïteit bespreekbaar, niet alleen als risico, maar als structureel onderdeel van goed ondernemerschap. Stimuleer management om eigen stresstests te doen, en bespreek de uitkomsten in de reguliere contacten.
Een praktisch hulpmiddel is een signaleringskaart: een overzicht met de tien belangrijkste financiële indicatoren die op oranje kunnen springen. Denk aan rentabiliteit, liquiditeit, convenantposities en crediteurenomloop. Door deze signalen periodiek te toetsen, wordt het makkelijker om tijdig te schakelen. Deze signaleringskaart kan je downloaden via deze link: continuiteitskaart.
Bovenal: wees niet bang om hulp te organiseren. De kracht van de accountant ligt in zijn onafhankelijkheid en analytisch vermogen, niet in het zelf uitvoeren van herstelplannen.
Samenvattend
Financiële rode vlaggen zijn zelden verborgen. Ze zijn zichtbaar in de cijfers, voelbaar in gesprekken en vaak ook bekend bij het management. Maar het verschil tussen tijdig handelen en te laat reageren ligt in de bereidheid om het ongemak te benoemen.
De accountant die dat durft, vervult zijn rol precies zoals COS 570 het bedoelt: niet als achterafcontroleur, maar als bewaker van realisme. En de onderneming die tijdig handelt, heeft nog keuzes.
Continuïteit begint met timing, maar wordt behouden door alertheid.
Neem contact met ons op via 085 – 06 06 411 of stuur een e-mail naar info@chapter11.nl.
Chapter11 loodst bedrijven door zwaar weer.
